Lifestyle

ดนตรี กระตุ้นความทรงจำ

10 April 2018

ดนตรี กระตุ้นความทรงจำ

เมื่อคนที่คุณรักต้องตกอยู่ในภาวะความจำเสื่อม สูญเสียความทรงจำหรือภาวะการรับรู้เสื่อมถอย ความทรงจำที่มีค่าค่อยๆจางและจากพวกเขาไปเรื่อยๆ นับว่าเป็นเรื่องท้าทายไม่น้อยที่จะสื่อสารและหาทางช่วยคนที่คุณรักได้กลับมาพบกับความทรงจำและความรู้สึกครั้งเก่าอีกครั้ง

หลายคนคงคุ้นเคยที่เวลาได้ยินเพลงที่เกี่ยวกับรักครั้งแรก หรือเพลงป๊อปที่ขึ้นชาร์จ ติดหู ล้วนชวนเรานึกถึงเหตุการณ์ต่างๆหรือบางเพลงฟังแล้วก็เกิดแฟลชแบล็คขึ้นมาแบบอัติโนมัติ นี่ก็เป็นเพราะว่า เพลงสามารถเชื่อมกับความทรงจำส่วนตัวของเราได้ และเมื่อเวลาผ่านไป ความทรงจำส่วนตัวเหล่านั้นก็กลายเป็นความทรงจำระยะยาว  แต่ถึงอย่างไร เพลงนั้นก็ยังเชื่อมถึงความทรงจำตรงนั้นอยู่และยังสามารถพาคุณลงลึกไปเรียกอารมณ์เก่าๆของเราให้กลับมารู้สึกอีกครั้ง


เมื่อเพลงสามารถเรียกภาพความทรงจำของคุณได้และกับผู้ป่วยอัลไซเมอร์ก็ได้เช่นกัน

บทความนี้จะช่วยคุณและผู้ป่วยนั่งไทม์แมชชีนกลับไปชมนิทรรศการความทรงจำของเขาหรือเธอ ผ่านตัวแมชชีนที่ชื่อว่า ดนตรี

 

งานวิจัยหลายชิ้นค้นพบจากการดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์หลายร้อยคน มีผู้ป่วยมากมายที่ได้ประโยชน์จากการฟังเพลงบำบัด

การฟังเพลงที่พวกเขาชอบ เพลงที่พาพวกเขาไปแตะชิ้นส่วนความทรงจำต่างๆ

นี่ก็เป็นเพราะว่าเพลงสามารถเชื่อมกับสมองส่วนของความรู้สึกและความทรงจำในระยะยาว

มากไปกว่านั้นศาสตร์บำบัดระหว่างดนตรีและความทรงจำที่ว่านี้ ได้ถูกนำไปสร้างเป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรในสหรัฐอเมริกา

เพื่อสนับสนุนการฟังเพลงสำหรับผู้สูงอายุและดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์ให้กลับมามีชีวิตชีวาและเพิ่มคุณภาพของชีวิตของพวกเขา ภายใต้คอนเซป  music trigger-memories(ดนตรีกระตุ้นความทรงจำ) โดยองค์กรนี้มีชื่อว่า “Music And Memory” และหลังจากที่องค์กรนี้ได้ทำงานไปสักระยะ ปรากฏว่ากระแสตอบรับดีมาก จนมีผู้นำเรื่องของการฟังเพลงในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ไปสร้างเป็นภาพยนต์ ชื่อว่า “Alive Inside”


ตัวอย่างผลลัพธ์หลังจากใช้ดนตรีบำบัด

  • ผู้ป่วยที่ค่อนข้างเงียบหรือไม่ค่อยสื่อสารสามารถเริ่มที่จะพูดหรือเริ่มเข้าสังคมได้มากขึ้น
  • ผู้ป่วยที่มีภาวะซึมเศร้าจะรู้สึกดีขึ้น
  • ผู้ป่วยที่เคลื่อนไหวได้น้อยสามารถขยับตัวได้มากขึ้น

ผู้ป่วยแต่ละคนมีการตอบสนองที่ต่างกันไป ขึ้นอยู่กับการเสื่อมของสมองในส่วนของการรับรู้

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น นับว่าเป็นโอกาสที่ดีที่คนที่คุณรักจะสามารถสัมผัสความรู้สึกดีๆในชีวิตได้อีกครั้ง

และตัวคุณเองก็จะพบกับความผ่อนคลาย พร้อมกับได้ปรับความสัมพันธ์ระหว่างคุณกับผู้ป่วยให้ดีขึ้น


เริ่มสร้าง playlist ส่วนตัวสำหรับผู้ป่วยอัลไซเมอร์ได้ที่บ้านของคุณเอง

  1. อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม
  • คอมพิวเตอร์/โปรแกรมใน Smartphone

เราสามารถใช้เทคโนโลยีช่วยสร้าง playlist ช่วยตามหาเพลงและศิลปินในช่วงยุคคุณปู่คุณย่าได้ง่ายขึ้น และยังเพิ่มโอกาสในการสุ่มเพลงที่ตรงกับผู้ป่วยได้มากขึ้น ทางเราขอแนะนำเป็นแอพพลิเคชั่น Spotify, Apple Music, Joox หรือ YouTube

  • เครื่องเล่นเสียง

สามารถปรับใช้ได้ตามสะดวก อาจจะดาวน์โหลดลง CDs, USB, MP3 Player, iPod หรือ Smartphone

  • หูฟัง

การดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์นั้นควรใส่หูฟังป้องกันเสียงรบกวนภายนอกเพื่อไม่สร้างความสับสนแก่ผู้ป่วย ซึ่งสามารถเลือกสรรได้ตามงบที่มี และต้องระวังเรื่องโฆษณาระหว่างฟังเพลงหากเปิดบนแอพพลิเคชั่น


2. ตามหาเพลงที่จะใส่ใน playlist ส่วนตัว

Playlist ส่วนตัวคือ?

คือรายชื่อเพลงที่เฉพาะเจาะจงสำหรับคนใดคนหนึ่ง เกี่ยวข้องกับตัวบุคลนั้นในหลายๆด้าน สามารถสร้างสรรค์โดยกำหนดแนวบทเพลงได้(theme) เช่น เพลงโปรด สไตล์เพลงที่ชอบฟัง เพลงที่สำคัญในช่วงชีวิตหนึ่ง เพลงที่ฟังแล้วรู้สึกร่าเริง หรือเพลงในเหตุการณ์สำคัญต่างๆ ซึ่งแตกต่างกันไปตามแต่ละบุคล

เลือกเพลงที่เหมาะสมและมีความส่วนบุคล

จริงๆแล้วการเลือกเพลงตามช่วงวัยของผู้ป่วยสามารถช่วยทำ playlist ได้ตรงเป้าหรืออาจจะไม่ตรงก็ได้ ดังนั้นขั้นตอนแรกที่ดีที่สุดคือการ “ถาม” แต่สำหรับผู้ป่วยอัลไซเมอร์อาจจะมีการสื่อสารที่ลำบากหรือขัดช้อง อาจจะต้องพึ่งคนในครอบครัวหรือเพื่อนสนิทของผู้ป่วย ซึ่งเราสามารถใช้คำถามได้ดังต่อไปนี้

  1. ตอนหนุ่ม/สาวฟังเพลงอะไร, ฟังเพลงของใคร(ใครร้อง)
  2. มีนักร้อง หรือ วงอะไรที่ชอบบ้างไหม
  3. พอจะมีเทปหรือแผ่นเสียงอะไรที่เก็บไว้บ้างไหม สามารถหาได้ที่ไหน
  4. ลองฮัมเพลงหรือจังหวะที่ชอบให้ฟังหน่อยได้ไหม
  5. จำเพลงที่เต้นในงานแต่งได้ไหม หรือเพลงที่ใช้จีบกัน
  6. เพลงที่ชอบใช้ร้องคาราโอเกะ
  7. มีหนังหรือละครที่ชอบไหม
  8. เคยไปดูดนตรี มหรสพ หรือคอนเสิร์ตอะไรบ้างรึเปล่า

ระหว่างที่ดำเนินบทสนทนาแนะนำว่าค่อยๆจดหรือหากพูดคุยได้ระยะนึงแล้ว อาจจะค่อยๆเสริชข้อมูลเพลง หรือศิลปินลงในแอพพลิเคชั่นหรืออินเทอร์เน็ตอาจจะลองให้เขาฟังสิกนิดนึง แล้วก็ค่อยๆปรับแต่งหรือเพิ่ม playlist กันไป            

ตัวอย่างศิลปินหรือเพลงดังในช่วงยุค 50s-60s

50s (เหมาะกับช่วงอายุ 74-77)

  • ชรินทร์ นันทนาคร จูบเย้ยจันทร์, ชะตาชีวิต, แสนแสบ
  • สุเทพ วงศ์กําแหง จงรัก, เสน่หา, ยามเย็น, แสงเทียน, รักคุณเข้าแล้ว
  • สุรพล สมบัติเจริญ น้ำตาจ่าโท, เป็นโสดทำไม, หัวใจผมว่าง, 16 ปีแห่งความหลัง
  • ทูล ทองใจ โปรดเถิดดวงใจ, นิราศเวียงพิงค์
  • Elvis Presley             Can’t help falling in love, Jailhouse Rock, Hound Dog
  • Chuck Berry             Johnny B. Goode, you never can tell
  • Pat Boone Love Letters In The Sand, Ain’t that shame

 

            60s (เหมาะกับช่วงอายุ 68-74)

  • สุนทราภรณ์             ฟลอร์เฟื่องฟ้า, สุขกันเถอะเรา, พรหมลิขิต
  • รวงทอง ทองลั่นธม ยังจำได้ไหม, แรมพิศวาส
  • ธานินทร์ อินทรเทพ ผมถูกใส่ร้าย, แจกันรัก
  • ดิอิมพอสสิเบิ้ล             รักกันหนอ, หนึ่งในดวงใจ, เกาะสวรรค์
  • The Beatles             If I fell and I love her, I want to hold your hand
  • Frankie Valli             Can’t take my eyes off you, Sherry, Big girls don’t cry
  • Ben E King             Stand by me, Moon river, That’s when it hurts

 3. เวลา

            เตรียมทุกอย่างครบแล้ว สื่งสุดท้ายที่สำคัญอีกอย่างคือ เวลา ลองหาเวลาว่างจากการทำงานมานั่งฟังเพลงไปกับคุณพ่อคุณแม่หรือคุณตาคุณยาย หาช่วงเวลาที่ผ่อนคลายมาสร้างความทรงใหม่จากการเรียนรู้เรื่องราวตอนเก่าๆของคนสำคัญของคุณ แล้วจะพบว่าเสียงเพลงไม่ได้ช่วยแค่เรื่องความทรงจำ


เพิ่มเติม

การใช้ Spotify
: https://support.spotify.com/th-th/using_spotify/the_basics/download-the-spotify-player/

การใช้ Apple Music
:
https://support.apple.com/th-th/HT204951

*หาเปิดเพลงผ่านแอพพลิเคชั่นต้องระมัดระวังเรื่องโฆษณาคั่นระหว่างการฟังเพลง เพราะอาจจะทำให้ผู้ป่วยเกิดความสับสนได้

 


อ้างอิง

https://musicandmemory.org/wp-content/uploads/2012/12/Music__Memory_How_to_Create_a_Personalized_Playlist_for_Your_Loved_One_at_Home.pdf

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2776393/

http://www.bbc.com/culture/story/20140417-why-does-music-evoke-memories