เริ่มต้นดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร?

เทคนิคดีๆ ในการดูแลผู้สูงอายุ

23 August 2016

author:

เทคนิคดีๆ ในการดูแลผู้สูงอายุ

ได้มีโอกาสไปประชุมวิชาการเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุ สำหรับแพทย์ และบุคลากรทางการแพทย์มา ได้ความรู้และแนวทางในการดูแลผู้สูงอายุในหลายๆ ด้านที่คิดว่ามีประโยชน์กับทุกคนทีมีผู้สูงอายุอยู่ใกล้ชิด หรือแม้แต่เป็นประโยชน์กับตัวเราเองในอนาคต ในสังคมผู้สูงอายุในเมืองไทยที่จะมาถึงในไม่ช้านี้ค่ะ

ความรับรู้ ความเข้าใจ (Cognition)

Cognition คำนี้แปลเป็นไทย ไม่หมดในคำๆเดียว หมายถึงศักยภาพของสมองในด้านต่างๆ

ผู้สูงอายุโดยทั่วไป สามารถเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ได้ ถ้าเราสอนให้ใช้ LINE หรือ iPhone ผู้สูงอายุโดยทั่วไปก็สามารถทำได้ ไม่ว่าจะช้าหรือเร็ว นอกจากนี้ ผู้สูงอายุควรมีความสามารถในการดูแลตนเองในกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน ทั่วๆไปได้ (Basic Activities of Daily Living; BADLs) ได้แก่ ทานข้าว อาบน้ำ แต่งตัว เข้าห้องน้ำ ล้างหน้าแปรงฟันโกนหนวด

ดังนั้น ถ้าผู้สูงอายุใกล้ตัวของท่าน ไม่สามารถทำกิจกรรมเหล่านี้ได้ ก็ได้เวลาพาพวกท่านไป check up ตรวจสุขภาพสมองได้แล้วค่ะ (พบแพทย์ระบบประสาท เพื่อตรวจเรื่องสมองเสื่อม)

การหกล้ม

เป็นเรื่องที่คอขาดบาดตายสำหรับผู้สูงอายุ

1 ใน 3 ของผู้สูงอายุเกิดการหกล้มทุกปี
1 ใน 3 ของการหกล้ม ในผู้สูงอายุ นำไปสู่การสูญเสียความสามารถในการดูแลตนเอง หรือความพิการ

ภาพจาก http://www.brightstarcare.com/blog/falls-prevention-awareness-week/

เคล็ดลับง่ายๆในการป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ

อย่างที่เราทราบกันดีว่า การหกล้ม เกิดจากปัจจัยภายใน และภายนอก

ปัจจัยภายในได้แก่ เรื่องยา และโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับยาให้เหมาะสม ไม่ใช้ยามากชนิดจนเกินไป และเลือกชนิดของยาที่เหมาะสม รวมถึงการประเมินหาสาเหตุของร่างกายที่อาจนำมาสู่การหกล้ม เช่น การทรงตัวไม่ดี การมองเห็นที่ผิดปกติ โรคทางระบบหัวใจ หรือโรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้ออื่นๆ

ปัจจัยภายนอก หรือสิ่งแวดล้อม เรามี check point ง่ายๆ 3 ข้อ ในการสังเกตสิ่งแวดล้อมใกล้ตัวผู้สูงอายุของเรา ลองสังเกตว่ามีบริเวณใดในบริเวณบ้านที่ “มืด, ลื่น หรือ มีขั้น มีของเกะกะ” ให้ปรับเปลี่ยน หลีกเลี่ยง ทันที

คนส่วนใหญ่จะซื้อบ้านในช่วงอายุ 30+ ปี สำหรับครอบครัวใหม่ และลืมว่า เราอาจจะต้องอยู่กับบ้านจนเราอายุ 70+ ปี ซึ่งการตกแต่งที่มีขั้น มีชั้น หรือแสงสลัว หรือการเลือกวัสดุที่ลื่นในการทำพื้น อาจทำให้เกิดปัญหาในช่วงสูงอายุได้ค่ะ

การออกกำลังกายในผู้สูงอายุ

เพื่อรักษามวลกระดูก: ทำได้โดยการออกกำลังกายที่มีการลงน้ำหนักที่เท้า (weight bearing exercise) ที่เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ ได้แก่ การเดินเร็วๆ (brisk walking)

เพื่อป้องกันการหกล้ม: ทำได้โดยการออกกำลังเพื่อเพิ่มความสามารถในการทรงตัว (balance exercise) ซึ่งประกอบด้วยการออกกำลังเพื่อเพิ่มความแข็งแรง และความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อรอบๆ สะโพก ต้นขา น่องและข้อเท้า ซึ่งอาจเป็นการออกกำลังกล้ามเนื้อกลุ่มดังกล่าวโดยตรงหรือ เป็นการออกกำลังจำพวก yoga, taichi ก็ได้

นอกจากนี้ พบว่าการออกกำลังบนเครื่องสายพาน แบบที่มีการช่วยพยุงน้ำหนัก (Body weight supported threadmill) ในโรงพยาบาล ก็มีการศึกษารับรองว่า เป็นการออกกำลังที่ช่วยป้องกันการหกล้มได้อย่างมีประสิทธิภาพ (Wongphaet P et al., J Thai Rehab Med 2016)

การออกกำลังกายในน้ำ(hydrotherapy) กับ therapist สามารถช่วยเพิ่มความสามารถในการทรงตัวได้ แต่เนื่องจากไม่ได้เป็นการออกกำลังที่มี การลงน้ำหนักที่เท้า (non-weight bearing exercise) จึงไม่ได้ช่วยในการรักษามวลกระดูกค่ะ

เราสามารถช่วยให้ผู้สูงอายุมีความสุขได้โดยการทำให้ผู้สูงอายุมีความสามารถในการดูแลช่วยเหลือตัวเองให้ได้มากที่สุด ในช่วงระยะเวลาที่นานที่สุด ซึ่งนอกจากจะเพิ่มคุณภาพชีวิตในช่วงบั้นปลายของพวกท่านแล้ว ยังสามารถลดภาระการดูแล ของลูกหลานได้อีกด้วย

มาช่วยกันดูแลผู้สูงอายุ ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีกันเถอะค่ะ

บทความโดย

ดร.พญ.ประเนตรทิพย์ รินแก้วกาญจน์
แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู
BNH international hospital

ติดตามเรื่องน่ารู้เกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุและการรักษาสุขภาพตามอายุที่เพิ่มขึ้นที่ line: @healthathome / Facebook fanpage: Health at Home
Health at Home ยินดีให้คําปรึกษาเกี่ยวกับการหาผู้ดูแลผู้สูงอายุ สอบถามรายละเอียดโทร. 086–391–1767 / หาผู้ดูแลที่ www.healthathome.in.th